Halkan ka baro taariikh-nololeedkii Sheekh Cumar Faaruuq (1949–2011), barashadiisii cilmiga ee Muqdisho iyo Sucuudiga, iyo taariikhdii dacwada dalka.
W/Q: Kalsoor Media
Taariikhda ummadda Soomaaliyeed waxay leedahay halyeeyada
iyo hal-abuurada horseedka u noqday in diinta Islaamka iyo garashada nololeed
la gaarsiiyo jiilba-jiil. Magacyada sida weyn ugu dhex leh xusuusta iyo
quluubta bulshada waxaa safka hore kaga jira Sheekh Cumar Xaaji Suldaan
Xaaji Maxamed, oo loo yaqaanay Sheekh Cumar Faaruuq. Alle ha u
naxariistee, wuxuu ahaa shakhsiyad qiimo weyn ku lahayd faafinta dacwada,
baraarujinta bulshada, iyo hage bulshabeed nabadeed.
1. Dhalashadiisii iyo Barbaarintii Diiniga ahayd
Sheekh Cumar wuxuu ku dhashay sanadkii 1949-kii
degmada Qalaafi (magaalada Carmaale) ee Dowlad Deegaanka Soomaalida
Itoobiya. Noloshiisu way adkayd intii ay yaraanka ahaa; aabbihiis wuxuu
geeriyooday isagoo jira saddex sano oo keliya, halka hooyadiis, Caasho Guure,
ay geeriyootay isagoo shan sano jir ah.
Inkasta oo uu ku koray nolol aan helin labadii waalid,
haddana qoyskiisa oo ahaa ehel-diin ayaa u horseeday inuu ku barbaaro jawi
diimeed iyo u adeegidda dacwada. Walaalihiis oo ku xeel dheeraa diinta iyo
naxwaha Carabiga ayaa soo gacan qabtay; gaar ahaan walaalkii Shaafici ayuu ka
bartay cilmiga naxwaha. Dadaalkaas xooggan awgeed, wuxuu Qur’aanka Kariimka ah
xifdiyay isagoo ka yar da’da 10 sano.
2. Safarkii Cilmi-doonka ee Muqdisho iyo Sucuudiga
Markii uu aas-aas adag u helay barashada Qur’aanka iyo
naxwaha, Sheekh Cumar wuxuu u soo safray magaalada Muqdisho oo xilligaas
ooay muqdisho ahayd xarunta ugu weyn ee barashada diinta.
- Barashadii
Diinta: Horraantii 1960-meeyadii, wuxuu ka mid noqday xertii ka
baranaysay kitaabada masjiddada Muqdisho. Cilmiga xadiiska wuxuu ka bartay
Sheekh Ibraahim Suulay, halka tafsiirka Qur’aankana uu ka qaatay Sheekh
Cabdikariim Sheekh Khaliif.
- Waxbarashadii
Maadiga ahayd: Muqdisho dhexdeeda, wuxuu waxbarashada dugsiga ka
qaatay dugsigii luuqadda Carabiga ku bixi jiray ee Al-Tadaamun oo ku
yaalay xaafada Kiiloo mitir Afar ee
magaalada Muqdisho, oo ay maalgelin jirtay dowladda Sacuudiga.
- Jaamacadda
Al-Madiina: Intaa kasta ka dib, wuxuu u safray dalka Sucuudiga,
halkaas oo uu ka qalin-jebiyay Kuliyadda Dacwada ee Jaamacadda
Al-Madiina sanadkii 1975-kii.
3. Aftahanimadiisii iyo Halgamkii Tafsiirka Qur'aanka
Ku koritaankii jawiga cilmiga iyo dedaalkiisii joogtada ahaa
waxay ka dhigeen Sheekh Cumar shakhsiyan u taagan faafinta diinta Islaamka.
Hibadiisii hadalka, aqoontiisii diinta, geesinimadiisii, iyo sida uu u jeclaa
bulshada ayaa ka dhigtay mid si weyn looga barto Muqdisho gudaheeda. Qaab
jeedintiisii cod-kar ahayd iyo tusaalooyinkiisii soo jiidashada lahaa waxay si
degdeg ah ku kasbadeen quluubta shacabka Soomaaliyeed.
- Tafsiirkii
Ugu Horeeyay ee la Diiwaangeliyo: Sheekh Cumar wuxuu ahaa sheekhskii
ugu horreeyay ee Soomaaliyeed ee diiwaangeliya turjumaad iyo tafsiir
Qur’aan oo lagu duubay cajalad, laguna soo bandhigay luuqad suubban oo
hufan.
- Tafsiirkii
Weynaa (1982): Shaqada ugu weyn ee taariikhiga ah ee uu uga tegay
ummadda Soomaaliyeed waa tafsiirka Quraanka oo uu bilaabay duubistiisa
sanadkii 1982-dii, kaas oo uu si joogto ah u cusboonaysiin jiray.
Xilligaasna, guri walba oo Soomaaliyeed waxaa laga heli jiray
cajaladihiisa, wuxuuna noqday tafsiirka ugu caansan uguna baaxadda weyn ee
af-Soomaali lagu turjumay.
- Eray-bixinnihii
Halgamka: Aftahanimadiisii iyo sida uu u xiriirin jiray sheekooyinka
iyo waaqica waxay ahaayeen kuwo layaab leh. Erayadiisii caanka ahaa ee
dadku xusuustaan waxaa ka mid ahaa: "ardaal", "akhyaar",
"duul", iyo kuwo kale oo badan.
4. Hoggaamintiisii Nabadda
Alle ha u naxariistee, Sheekh Cumar wuxuu ahaa samadoon,
wadaad ummadda isu keenaya, oday talo-qabeen ah, iyo shakhsiyad dadku ka
haybadaystaan. Markii ay dhibaatadu ku dhacday dalka, wuxuu ka mid ahaa
culimadii u dhiiratay inaysan daawan dhibka dalkooda, wuxuuna ka qaybqaatay
qabanqaabadii Shirkii Carta ee lagu soo dhisay dowladdii kumeelgaarka
ahayd.
Safarro badan oo dacwadi iyo dal-dhisid ah ayuu ku tegay
waddamada Yurub iyo gobollada kala duwan ee Soomaaliya. Wuxuu guursaday afar
xaas, wuxuuna dhalay 15 carruur ah.
5. Geeridiisii
Sanadkii March 8, 2011-kii ayuu Sheekhu geeriyooday
dalka sucuudiga, isagoo ka tegay kayd dahabi ah oo ka kooban khudbado diini ah,
tafsiir quraan oo cajiib ah, iyo muxaadarooyin waaqiciga taabanaya.
"Taariikhda dahabiga ah ee Sheekh Cumar Faaruuq
waxay sii ahaan doontaa mid jiilba-jiil u gudba, oo iftiiminaysa hanuunka iyo
garashada ummadda Soomaaliyeed."
© Kalsoor Media

COMMENTS